تربیت سیاسی

 


پست الکترونيک

سه‌شنبه ٢٧ اردیبهشت ،۱۳۸٤

 

 

الگوي اعتبار بخشي /  ارزيابي دروني

 

الگوي اعتبار بخشي   شامل2 بخش است:1- ارزيابي دروني(خودارزيابي) 2- ارزيابي بروني
(قضاوت همگاني)

ارزيابي دروني حكم خود سنجي است . آگاهي واشعاربه وضعيت خود وكيفيت آموزش وپژوهش مركز آموزش عالي به مثابه جان فزوني ونيروبخشي به گستره فعاليتهاي دانشگاهي است. گسترش و توسعه سازماني وبهبود واصلاح كيفيت آموزش وپژوهش نيازمند محاسبه مداوم خويشتن است گذر ازنظام ارزيابي نظارت گونه  وتهديد آميز و دستيابي به آرمان مشاركت تمامي اعضاونيروهاي بالقوه واحد دانشگاهي براي بهسازي خود از اهداف نخستين ارزيابي دروني در باشگاههاست.

با مدد ارزيابي دروني نقاط قوت وضعف سيستم آموزشي از سوي اعضا هيات علمي وكاركنان دانشگاه تعيين مي گردد.

 

    درارزيابي دروني همراهي وهمداستاني اعضا هيات علمي در بالندگي وآلايش فعاليتهاي خود ومركز آموزش عالي كمال وتوسعه كيفي وكمي دانشگاهي را نويد مي دهند.

   ارزيابي دروني مرحله آغازين كاربرد اعتبار بخشي تلقي مي شود. و به منظور خوددر آيينه ديدن اقدام به ارزيابي مي كند تا نقاط ضعف وقدرت خود را دريابندوبه اصلاح نقطه ضعفها بپردازند. درارزيابي دروني يك نظام دانشگاهي خود اعضا خودبخودبه صورتبندي سوالهاي ارزيابي مي پردازند. روشهاي گردآوري داده هاي مورد نياز راتعيين كرده وپس از تحليل آنهامشخصاً به قضاوت درباره خود مي پردازند. و سرانجام با استفاده از نتايج به بهبود امور مي پردازد (نیستانی)(ورتن- ساندر1987)

 

درارزشيابي دروني افراد ذينفع برنامه,ارزشيابي خودراخودشان انجام مي دهند. حتي چنانچه از فرد متخصص بعنوان مشاور استفاده كنند, كنترل فرايند ارزشيابي رادرتنظيم سوالات , انتخاب روشها, طراحي تحقيقي جمع آوري و تحليل داده هاتعيين معيارهاي موفيقت برنامه واستفاده از اطلاعات ارزشيابي براي برنامه ريزي آتي فرايند, خود در دست خواهد داشت(بولا/ابيلي: 1375: 23)

 

دونالدسون خود ارزيابي را مهمترين عملي مي دانست كه مي توانست منجربه برنامه درسي بهتر واصلاح كلي آموزش عالي ازطريق تشخيص مسائلي وپيداكردن راهكارهايي براي حل مشكلات آموزشي گردد.

 

 

براساس تحقيقات كلر وكيرك وود خود ارزيابي در ايالات متحده داراي ويژگيهاي ذيل است.

 

1-     فرايندارزيابي به طور متوسط 5 ماه طول مي كشد.

2-      موسسه براي خودارزيابي ,بطور متوسط چهارتاشش كميته رابكار مي گيرد.

3-       متوسط اعضاي هر كميته چهارتانه عضو مي باشد.

4-       حدود 100 الي125 نفردر فعاليتهاي خود ارزيابي درگير هستند.

5-     حدود40تا50 درصد اعضا هيات علمي وبين 21تا35 درصد مديران درخودارزيابي درگيرند.

6-      درانجام خود ارزيابي دانشجويان نسبتاً كمتر درگيرمي شوند.

 

7-      هردانشگاه متشكل ازيك كميته رهبري درخودارزيابي است,اين كميته رهبري مركز ثقل فعاليتهاي ارزيابي است كه به طراحي وسازماندهي مطالعه مي پردازد وبه گزينش اعضا وگروههاي كاري مبادرت مي نمايد. اين كميته معمولاً عنصر كليدي درامرتفسير وتجزيه وتحليل نتايج مطالعات و بررسيهاي ارزيابي است. ودر نهايت پيشنهادات وتوصيه هايي براي تغيير و بهبود سازماني ارائه
مي دهد كه درپي آمدو هدف اصلي فرايند خودارزيابي موثراست اعضا گروه كميته رهبري بطور متوسط بين 10تا50 عضو است اعضاي كميته رهبري شامل 30 درصد مديران , 55 درصد اعضا هيات علمي و 15درصد دانشجويان است.

 

8-     حدود55 درصد موسسات آموزشي ازمديران موسسه به عنوان رئيس كميته رهبري وهماهنگ كننده خود ارزيابي استفاده مي نمايند وتقريباً 44 درصد نيز ازاعضا هيات علمي به عنوان هماهنگ كننده و رئيس استفاده مي كنند.

 

9-        برخي از شيوه هاي خودارزيابي عبارتند از:

 

الف) خودارزيابي جامع اين شكل مطالعه جزعام ترين نوع بررسي سازمان است.كه دراين تمامي     جنبه هاي برنامه ساختارهاي نظارت وحمايت ,منابع وخدمات وپيامدهاي آموزشي باتوجه به اهداف تعريف شده مورد ارزيابي قرار مي گيرد.

 

ب) نوع دوم خودارزيابي آنست كه موسسه آموزشي آن جنبه رامورد ارزيابي قرار دهدكه داراي اهميت نخست است. براي مثال دراين نوع ارزيابي به جنبه فعاليتهاي اعضا هيات علمي وروشهاي تدريس و پيامدهاي كل عملكرد سازمان توجه مي شود.

 

ج) روش سوم براي خودارزيابي, ارزيابي مقولات انتخابي است. كه بر زمينه ها, واحدهايا جنبه هاي مشخصي از موسسه متمركز است.

 

تجربه هاي بين المللي درارزيابي دروني نشان مي دهدكه به عوامل پنجگانه زير درارزيابي دروني يك نظام دانشگاهي توجه شده است:

 

1-    جايگاه سازماني / سازماندهي ومديريت

2-    وضعيت دانشجويان

3-     فرايند آموزشي

4-    دوره هاي آموزشي مورد اجرا

5-    دانش آموختگان

 

 

براي ارزيابي يك واحد دانشگاهي ابتدا بايد درباره هدف ارزيابي ميان مسئولان واعضاهيات علمي توافق حاصل شود پس ازكميته اي با اختيارات مالي واداري جهت انجام فعاليتهاي زير تشكيل مي شود:

الف- تدوين برنامه زمانبندي شده براي ارزيابي دروني درمدت 6 ماه

ب- تهيه طرح بازنگري واحددانشگاهي باتوجه به عوامل پنجگانه

ج- مشاركت دادن اعضاي هيات علمي واحد دانشگاهي دراجراي طرح بازنگري وشناخت قدت وضعف واحد دانشگاهي.

د- تدوين گزارش بازنگري واحد دانشگاهي , به منظور نمايان كردن وضعيت موجود وآشكار ساختن اقدامات ضروري جهت بهبود فعاليتها, تحت عنوان گزارش ارزيابي دروني.

 

هريك از اعضاي كميته درباره ملاكهاي مربوط به حيطه تحت مسئوليت خود بايد با همكاري ساير اعضاي منتخب هيات علمي مراحل زير را انجام دهند.

 

1-           نشانگرهاي مربوط به ملاكها راتعريف كند.

2-         اقلام داده هاي مورد نياز براي محاسبه نشانگرهارا بيان كند.

3-         ابزارگردآوري داده هارا آماده كند.

4-         داده هاي لازم را گردآوري و تحليل كند.

5-          گزارش بازنگري حيطه تحت مسئوليت خود راتهيه كرده وآن رابه مديركميته عرضه كند.

 

پس ازتهيه گزارش فني ونهايي كميته ارزيابي دروني نقاط قوت وضعف نظام دانشگاهي رامشخص كرده و باتوجه به محدوديت هاي مادي مالي وانساني, مقاصد واهداف توسعه واحد دانشگاهي اولويت بندي
مي شود.

سپس اهداف تعيين شده رابه كميته برنامه ريزي آموزشي جهت بازنگري و برنامه ريزي مدون ارائه مي دهند.

همكاري صميمانه كميته ارزيابي دروني بامديريت دانشگاهي ضمن افزايش روحيه مشاركت جويانه آنان, سبب تداوم ومعنادار شدن نظام ارزيابي مراكز آموزش عالي مي گردد.

 

دراجرا وبهره گيري از ارزيابي دروني درمراكز آموزش عالي سه مرحله عمده مي بايست طي گردد.

1- نهادينه كردن ارزيابي دروني درمراكز آموزش عالي 2- تشكيل ارزيابي دروني درمراكز آموزش عالي 3- بهره گيري از گزارش ارزيابي دروني .

 

مرحله نخست : نهادينه كردن ارزيابي دروني درمراكز آموزش عالي.

 

هدف ازنهادينه كردن ارزيابي دروني دگرگوني در فرهنگ ارزيابي وگرايش به عدم تمركز درامرنظارت و ارزشيابي آموزشي است. به منظور نهادينه كردن ارزيابي دروني اقدامات ذيل ضروري است.

 

1-                                گردهمايي ونشست برنامه ريزان وسپاسگذاران موسسه آموزش عاليبه منظور آشنايي با برنامه ارزيابي دروني و استفاده ازنقطه نظرات آنان درباب ماهيت الگو ونحوه اجراي مناسب آن .

 

2-                                گردهمايي روساي مراكز به منظور آشنايي با طرح وبهره گيري از ديدگاههاي آنان دراجراي درست برنامه ارزيابي دروني درخواست از روساي مركز براي آشنا نمودن اعضا هيات علمي مراكز بانظام ارزيابي دروني.

 

3-                                تدوين كتابچه ويژه براي آشنايي با برنامه ارزيابي دروني به همراه مباحثي ازقبيل ارزيابي كيفيت درآموزش عالي, الگوهاي ارزيابي وشرح كامل آئين نامه اجرايي ارزيابي دروني وارائه تجارت داخلي وبين المللي دراين زمينه وارسال آن به مراكز آموزش عالي

 

4-                                درخواست گزارش از مراكز آموزش عالي درزمينه ميزان آمادگي مركز آموزشي در اجراي ارزيابي دروني وشناسايي موانع و مشكلات موجود درتحقق آن دراين گزارش , مركز آموزش عالي ضمن بررسي قابليتها وتوانائيهاي خود درانجام ارزيابي مسائل ومشكلات موجود و احتمالي را كه دراين زمينه وجود خواهد داشت راتعيين وآنرا بر

مبناي گزارش مناسبي به موسسه ارائه خواهد داد . اين گزارش شامل موارد زير است:

 

-                                    تعيين ميزان استقبال اعضا هيات علمي وتشخيص موانع ومحدوديتها.

-                                    تعيين قابليتهاي اعضا هيات علمي درتشكيل كميته ارزيابي دروني.

-                                    تعيين هزينه هاي لازم براي اجراي ارزيابي دروني( مادي- مالي وانساني).

-                                    تعيين امكانات ومحدوديت هاي ديگر درتحقق ارزيابي دروني.

 

توجه به درخواست گزارش ارزيابي دروني زماني صورت مي گيرد كه سه گام نخست اين مرحله بنحوي انجام گرفته باشد ومسئولين به كم وكيف برنامه ها واقف باشند.

 

5-      استفاده ازگزارش ارسالي ازمراكز آموزش عالي وشناسايي محدوديت ها وموانع موجود مراكز آموزش عالي وتلاش براي رفع آنان.

 

مرحله دوم: تشكيل كميته ارزيابي دروني درمراكز آموزش عالي:

 

1-       تشكيل كميته ارزيابي دروني نخستين گام درارزيابي است. كميته ارزيابي تحت سرپرستي مركز آموزش عالي شكل مي گيرد. رهبري- نظارت سازماندهي وهماهنگي كليه فعاليتهاي كميته تحت سرپرستي رياست مركز است.

 

بديهي است كه اگر گزينش اعضاي كميته برمبناي انتخابات مشاركت جويانه ودموكراتيك صورت پذيرد تحقق اهداف عمده ارزيابي دروني درآينده تضمين خواهد شد. وظايف اعضاي هيات علمي دركميته ارزيابي دروني تدوين نشانگرها وشاخصهاي اساسي ارزيابي براي هركدام از عوامل واجزاي تشكيل دهنده نظام دانشگاهي است.

 

مولفه هاي عمده مركز آموزش عالي:

 

1- اعضاي هيات علمي                          5- تجهيزات وامكانات

2- دانشجويان                                      6- فرايند ياددهي –يادگيري

3- دانش آموختگان                       7- مديريت – سازماندهي

4- برنامه درسي                                   8- منابع اطلاع رساني –كتابخانه

 

هركدام از اعضاي هيات علمي موظف به تعيين نشانگرها درمورد هريك از عوامل هشتگانه خواهند بود.تصويب كليه نشانگرها بعهده كليه اعضاي هيات علمي است.

 

محمد رضا نيستاني

پيام هاي ديگران ()