تربیت سیاسی

 


پست الکترونيک

جمعه ۸ آبان ،۱۳۸۳

 

 

الگوي اعتبار بخشی

گزارش تحقيقی از محمد رضا نيستانی و امير حسين  کيذوری(بخش ۳)

اعتباربخشي بهترين مدل ارزشيابی براي ارزيابي آموزش عالي مي باشد. هدف اين فرايند آن است كه كيفيت موسسه هاي آموزشي راگواهي كند و آنها رادر بهبودشان يار دهد. همان طور كه ازاين تعريف آشكار مي شود, اعتبار بخشي بوسيله نهادي بروني بعمل مي آيد.نقش اعتباربخشي دربهبودي مستمر كيفيت آموزش عالي به تفضيل بوسيله نويسنده مورد بحث قرارگرفته است.(بازرگان- عباس)

دراين الگوابتدا عواملي از نظام مانند(درونداد وغيره) موردنظر قرارمي گيرد. پس ازآن داده هاي لازم, درباره وضعيت موجود عوامل ,گردآوري مي شود.سپس باتوجه به اهميت (وزن) هرعامل داده ها تلقين شده درباره نظام دانشگاهي قضاوت مي شود. براي اين منظور مي توان يك رابطه خطي ازعوامل مورد نظر قرار داد سپس با منظور داشتن وزن عوامل وتوجه به مقدار عددي داده هاي مربوط به عوامل, امتيازات نظام دانشگاهي را محاسبه كرد.سرانجام رتبه دانشگاهي مورد ارزيابي راتعيين كرد بعبارت ديگر براي ارزيابي كيفيت نظامهاي دانشگاهي مدرك نظام ملي آموزش عالي مي توان از الگوي اعتبار بخشي استفاده كرد وبامحاسبه امتيازات مربوط آنهارا رتبه بندي كرد كه ازاين طريق بدست مي آيد منزلتي است كه به نظام دانشگاهي مورد ارزيابي اعطا مي شود(بقائي شيوا, نعمت ,1374)

درواقع اين منزلت  اعتبار علمي است كه ازطرف هيات ارزيابان (همگنان) شناسائي شده است.

مفروضه اصلي دركاربرد الگوي اعتباربخشي آن است كه نظام دانشگاهي داوطلبانه مشتاق ارزيابي كيفيت فعاليتهايش است.اين نظام ابتدا به ارزيابي دروني خودمي پردازد پس ازآن گزارش ارزيابي دروني راجهت ملاحظه نهادارزيابي كننده(هيئت همگنان)

ارسال دانسته ودرخواست مي كند كه ضمن بازديد از نظام دانشگاهي به ارزيابي بروني آن بپردازد.

همانطور كه قبلاً اشاره شد كاربرد الگوي اعتبار بخشي درمدت چندين دهه گذشته درنظامهاي دانشگاهي امريكا رايج بود است در دهه گذشته استفاده ازآن درنظامهاي آموزش عالي ساير كشورهاي صنعتي و تازه صنعتي شده متداول شده است اما كشورهاي درحال توسعه هنوز استفاده ازآنرا درآموزش عالي آغاز نكرده اند.

كاربرداعتباربخشي درنظام آموزشي ايران اخيراًموردنظربرخي از پژوهشگران قرارگرفته است اما اين كاربردفقط آموزش متوسطه بصورت يك طرح پژوهش انجام گرفته است.

 

-      اهداف اصول وفلسفه اعتبار بخشي:

 

دائره المعارف آموزش عالي درسال 1979 اهداف اعتبار بخشي رابه سه دسته تقسيم مي كند.

                                     ۱)     دستيابي دانشگاهها وموسسات آموزش عالي به سطح استاندارد رسمي.

2) ارتقاكيفي وكمك به شناسايي آموزش موسسات مناسب تر براي سرمايه گذاري بخش  خصوصي

3) ايجاد معيارهايي براي شايستگي دانشگاههاوموسسات آموزش عالي كشورهابيان مي كند

نكته اي كه درفرايند اعتباربخشي از اهميت ويژه اي برخوردار است . توجه به اثربخشي موسسه آموزشي مي باشد. بنابراظهارات كميسيون كالج هاي آلاباما ارزشيابي كيفيت آموزش وظيفه مشكلي است كه نيازمند وقت براي تجزيه وتحليل و قضاوت حرفه اي است درروش سنتي توجه اعتباربخشي تقريباًبه طورانحصاري برروي منابع ستادي وفرايندهاست. معمولاًاين طوربه نظرميرسد  كه اگر موسسه منابع مطمئن و فراينده اي اطمينان بخشي به كار گرفته شوند آموزش موثري حاصل خواهدشد به هرحال يك روش جامع براي اعتبار بخشي نه تنها برشماري منابع و فرايندهاي  آموزشي است(مانند دانشكده وكيفيت دانشجويان- منابع كالبري-منابع مالي وسايرعناصربه كاررفته درمعيار)

بلكه ارزشيابي نتايج آموزشي وطراحي براي توسعه برنامه هاي موسسه نيز از اهميت خاصي برخوردار است

علاوه بر موارد مطروحه هدف اعتباربخشي نشات گرفته ازشرايط ومفرضيات فرهنگي , اقتصادي و اجتماعي جوامع نيزمي باشد به طور مثال : كره جنوبي عليرغم اينكه ارزش اعتباربخشي امريكايي براي اعتبار بخشي دانشگاهها وموسسات آموزش عالي خود استفاده مي كنداهداف ديگري  ازجمله وجود يك ملاك عمده براي طبقه بندي دانشگاههاو انتخاب بخش ها ودانشگاههاي ممتاز به منظور افزايش حمايت مالي را نيز پيگيري مي نمايدبه طوركلي اعتبار بخشي مترادف با ارزيابي بيروني است . اين نوع ارزيابي فرايندي است كه ازطريق آن يك موسسه آموزشي واجزا تشكيل دهنده آن بوسيله نهادهاي بيروني معتبر شناخته مي شود.

هدف اعتباربخشي آن است كه كيفيت موسسه هاي آموزشي را گواهي كند و آنها را دربهبود امورشان ياري دهد(بازرگان-1367ص70و60)

درخصوص اعتباربخشي دوتعريف ومفهوم عام وتخصصي وجود دارد:

1- مفهوم عام اعتباربخشي عبارتست ازدادن اعتباربه مجموعه اي كه داراي استانداردهايي مي باشد اين  اعتباربخشي بوسيله انجمن هاي منطقه اي صورت ميگيرد

2-         مفهوم تخصصي اعتباربخشي دردانش سازمان يافته آموزش عالي عبارتست از فرايند كنترل كيفيت ارزشيابي پيشبرد برنامه يك موسسه يا اثربخشي پيشرفت براساس معيارهاي ازقبل تعيين
 شده

بين پيشرفت كيفيت آموزش عالي دريك منطقه و نهادهاي عمومي منطقه با اعتباربخشي دانشگاهي رابطه مستقيمي وجود دارد.واضح است كه آموزش وپرورش مطلوب از لحاظ كيفي مي تواند دانشجوياني خلاق, باانگيزه وفعال راوارد دانشگاه كند و دانشجوي فعال وخلاق درنهادهاي عمومي اجتماعي و همچنين درشرايط خاص سياسي فرهنگي اقتصادي جامعه خويش موثرتر وكارآمدتر عمل كند.

اين سه عنصر (نهادهاي اجتماعي- آموزش وپرورش- آموزش عالي) درواقع تشكيل دهنده اضلاع مثلث يك نظام اجتماعي موفق به مدداعتبار بخشي خواهند بود.

 

 

درمجموع  گفتني است كه دوهدف اساسي آغازين اعتباربخشي دانشگاهي(اطمينان كيفي ودارابودن حداقل استانداردها) به تدريج به نه هدف افزايش يافت. اين اهداف را دايره المعارف آموزش عالي به شرح زير فهرست مي نمايد:

الف) تاييد اينكه يك موسسه به سطح استاندارد رسمي و مدون رسيده است.

ب) كمك كردن به دانشجويان درامر شناسايي موسسات معتبر وقابل قبول

ج) كمك به موسسات درتعيين ميزان واحدهاي انتقالي قابل پذيرش

د)كمك به شناسائي موسسات ونهادها به منظور سرمايه گذاري بخش خصوصي

ه) محافظت يك موسسه درمقابل فشارهاي زيان بخش دروني وبيروني

و) افزايش سطح استاندارد درميان موسسات آموزشي برنامه ريزي وارزشيابي موسسه

ح) تعيين معيارها وملاك ها براي صدور گواهينامه وپروانه تخصصي  وارتقاي كيفي دروسي

ط) فراهم آوردن معيارها وشرايطي به عنوان ابزار تعيين شايستگي و استحقاق دريافت كمك از دولت مركزي.

محمد رضا نيستاني

پيام هاي ديگران ()