تربیت سیاسی

 


پست الکترونيک

جمعه ۸ آبان ،۱۳۸۳

 

 

تاريخچه اعتبار بخشي

 

گزارش تحقيقی از محمد رضا نيستانی و امير حسين  کيذوری(بخش ۴)

 

  

 

 مروري  بر ادبيات حوزه تخصصي آموزش عالي نشان مي دهد كه اعتباربخشي به عنوان فرايند كنترل در نظام آموزش عالي از اواخر قرن نوزدهم ميلادي به طور رسمي به كاربرده شده  است. شكل غير رسمي قدمت آن به موازات قدمت تاسيس آكادمي ها ودانشگاه هاست. قديمي ترين اسناد ومدارك در خصوص اعتباربخشي به شكل جديدوسازمان يافته مربوط به ايالات متحده امريكاو سپس كانادا
مي باشد. تاريخچه اعتباربخشي به دو دوره كلاسيك وجديد تقسيم مي شود كه پيش ازاين دربخش كيفيت ارزيابي توضيح داده شد.

 

- كاربرد الگوي اعتباربخشي درامريكا

 

   به اعتقاد كالج ها ودانشگاه ههاي امريكا ارزيابي ضامن وجود تداوم دانشگاه است.

درنظام آموز ش عالي امريكا اعتباربخشي داراي يك سازو كار غيردولتي است . اساس بهبهود نظامهاي دانشگاهي درامريكا قضاوت ادواري درباره كيفيت دانشگاههاست.   ازجمله دلايل موفقيت اين طرح  درامريكا مي توان به موارد زير اشاره كرد الف) دخالت دادن نظرهمگنان در قضاوت درباره نظامهاي دانشگاهي ومراكز آموزش عالي ب)استفاده از نشانگرهاي چندگانه ج) مشخص بودن مسئوليتهاي نهادهاي ذيربط در امرارزيابي است.

 

 

نهادهاي ارزيابي كننده(انجمن علمي منطقه اي ياملي) دستورالعمل ارزيابي را بوقت تهيه كرده و استانداردهاي مورد نظر رابه صراحت بيان مي كند.دولت از سازوكار ارزيابي حمايت مي كند ودانشگاهها (ومراكز آموزش عالي) مسئوليت خود – ارزيابي رابرعهده گرفته يا پيشنهادهاي حاصل از ارزيابي را پذيرا شده وخود رابه رعايت استانداردهاموظف مي كنند. درحال حاضر هشتادانجمن درسطح منطقه اي ياملي درامريكابه ارزيابي دانشگاهها و مراكزآموزش عالي
مي پردازند.

سازوكار اعتبار بخشي چنان است كه يك نظام دانشگاهي بطور داوطلبانه ازيك انجمن ذيربط(منطقه اي يا ملي) درخواست مي كند تا به ارزيابي آن نظام بپردازد. پس ازآن انجمن ياد شده  ضمن ارسال دستورالعمل ارزيابي از نظام دانشگاهي متقاضي مي خواهد كه باتكميل فرمها وپرسشنامه هاي مربوط به بازنگري خود پرداخته گزارشي از وضع موجود خود تهيه كند وبراي انجمن ارسال دارد.

متعاقب دريافت گزارش بازنگري(ارزيابي دروني) هياتي از طرف انجمن ازنظام دانشگاهي بازديد مي كند و براساس گزارش بازنگري ومشاهدات انجام شده گزراش نهاني ارزيابي وسيله انجمن تهيه شده وبراي نظام دانشگاهي ارسال مي شود

درصورتي كه امتيازات بدست آمده براي نظام دانشگاهي نمايانگر آن باشدكه وضع موجود آن رضايت بخش ( بيش ازرضايت بخش ,خوب, قوي , بسيار قوي) است رتبه دانشگاهي مشخص شده و نتيجه آن انتشار مي يابد. درصورتيكه وضع موجود آن كمترازرضايت بخش باشدبه نظام دانشگاهي فرصت داده
مي شود تا به بهبودي وضعيت خود بپردازد درغير اينصورت نظام دانشگاهي متقاضي ارزيابي در فهرست دانشگاه و مراكز آموزش آموزش عالي ارزيابي شده انعكاس لازم را بدست نخواهد آورد.

لذا در زمره دانشگاههاي اعتبار يافته قرار نخواهد گرفت براساس الگوي اعتباربخشي دانشگده ها و دانشگاههاي امريكا بطور مرتب ارزيابي شده و رتبه آنها مشخص مي شود. يكي ازنشريه هايي كه دراين باره منتشر مي شود گزارش گورمن است.

مثلاً گزارش گورمن در سال 1987 نشان مي دهد از 112 دانشكده مديريت كه مورد ارزيابي قرارگرفته بودند 88 دانشكده به كسب امتيازات لازم براي حالت ((نسبتاً رضايت بخش)) يابهتر ازآن موفق شدند.

 

به عبارت ديگر فقط 77% از دانشكده هاي مديريت كه داوطلبانه درخواست كرده بودند تا ارزيابي شوند, حداقل استانداردهاي پايه رادارابودند. درهمين سال از 235دانشكده مهندسي فقط139دانشكده(65%) از شرايط لازم برخورداربوده واستانداردهاي لازم راحائزبودندتا درزمره دانشكده هاي نسبتاً((رضايت بخش)) يا بالاتر دسته بندي شوند.

 

گزارش يادشده نشان مي دهدكه درهمان سال از438 دانشكده اي كه درخواست كرده بودند دوره هاي كارشناسي ارشددرمديريت بارزگاني آنها ارزيابي شود,4/3 داراي استانداردهاي لازم نبودند.

فقط 100 دانشكده (23%) ازسطح مطلوب استانداردهاي (درباره برنامه درسي صلاحيت هيات علمي , سازمان وتشكيلات ,تجهيزات و تسهيلات, نحوه پذيرش دانشجو) برخوردار بودند.بعبارت ديگه  دوره كارشناسي ارشدمديريت بازرگاني فقط در 100 دانشكده در سطح نسبتاً رضايت بخش (يابالاتر) ارزيابي شده واعتبار علمي لازم رابدست آورده بود.

همان طور كه اشاره شد, درالگوي اعتباربخشي پس ازگردآوري داده ها وتلفيق آنهاامتياز هردانشگاه مشخص مي شود.دامنه عددي امتياز ها از 0تا50 است .

 

گزارش گورمن علاوه برطبقه بندي دانشگاههاي امريكا اعتبار علمي برخي ازدانشگاههاي بين المللي را براساس اعتبار بخش تعيين كرده وگزارش ميدهد. بعنوان مثال در سال 1987 رتبه علمي پنج دانشگاه بين المللي برپايه ارزيابي اين گزارش به بدين ترتيب بوده است .1) دانشگاه پاريس(تمام پرديهاي آن )2) دانشگاه مسكو3) دانشگاه آكسفورد 4) دانشگاه كمبريج 5) دانشگاه هيدبرگ(آلمان)

الگوي اعتباربخشي برعوامل درونداد نظام آموزش عالي تاكيد دارد. ازآنجاكه درسالهاي گذشته دانش آموختگان آمريكادربازار كار با مشكلاتي روبرو شده اند وباتوجه به اينكه جامعه امريكا نسبت به پاسخگويي آموزش عالي حساستر شده است باتوجه بيشتري  به دقيقترنمودن ارزيابيها معطوف شده بعبارت ديگر نسبت به رابطه مستقيم نتايج اعتبار بخشي كه فقط شامل عوامل درونداداست باكيفيت دانشگاهي ترديدهائي ابراز شده است. علاوه برآن ضرورت انجام آن درسطح منطقه اي وملي سوال برانگيزشده است و باتوجه به اين جنبه درچند سال گذشته علاوه برعوامل درونداد در ارزيابي نظام آموزش عالي عوامل فرايند و بروندادهاي نظام آموزش عالي درالگوي اعتباربخشي مورد توجه قرارگرفته است ,بدين ترتيب سعي شده ترديدهاي ياد شده كاسته شود.

 

محمد رضا نيستاني

پيام هاي ديگران ()