تربیت سیاسی

 


پست الکترونيک

جمعه ۸ آبان ،۱۳۸۳

 

 

       روشهاي ارزيابي دانشگاهي دركشورهاي اروپايي

 گزارش تحقيقی از محمد رضا نيستانی و امير حسين  کيذوری(بخش ۶)

 

 

 

استفاده از ارزيابي دانشگاهي براي قضاوت درباره كيفيت آموزش عالي دركشورهاي اروپائي دردهه 1980 ميلادي آغاز شد.

ازجمله كشورهايي كه دراين زمينه فعالانه كوشش كرده اند. فنلاند,هلند,فرانسه,آلمان وانگلستان است. برخي ديگراز كشورهاي اروپاي غربي از جمله سوئد,دانمارك, واسپانيا ونيز اروپايي شرقي مانند روماني نيز تلاشهايي را دراين باره به عمل آورده اند.

 

درانگلستان براي ارزيابي دانشگاهي شوراي تخصيص اعتبارات آموزش عالي درسال 1993 تاسيس شدوظيفه اين شورا آگاه كردن نظامهاي دانشگاهي به اهميت ارزيابي و ترغيب آنها به استفاده از ارزيابي دروني براي پي بردن به وضعيت موجودشان مي باشد.اين ارزيابي شامل گردآوري داده هاو تحليل آنها درباره عوامل زير بوده است:

 

-           تركيب جمعيت دانشجويي- پيشترفت تحصيلي دانشجويان- هزينه سرانه- دوره هاي آموزشي  مورد اجرا واشتغال دانش آموختگان دراين كشور تخصص اعتبارات دانشگاهي بانتايج ارزيابي رابطه مستقيم دارد(.  البته درانگلستان تا قبل ازتشكيل شوراي ياد شده تجربه هائي درارزيابي عوامل دانشگاهي ازجمله ارزيابي مديران گروههاي آموزشي دانشگاهها وجود داشته
است.

 

فرانسه ازسال 1985 باتصويب قانون مربوط به كميته ملي ارزيابي آموزش عالي كوشش ويژه اي براي ارزيابي آموزش عالي بعمل آورد. از ويژگيهاي روش ارزيابي اعتباربخشي درفرانسه رعايت اصل گفت و شنود مستمر ميان اعضا گروه ارزيابي و تصميم گيرندگان است. دراين روش ابتدا رسالت وهدف هر دانشگاه مورد نظر قرار مي گيرد. سپس داده هاي لازم براي تصويب كيفيت دانشگاهي تهيه وتحليل شده و گزارش آن به گروه ارزيابي عرضه مي شود . گروه ارزيابي به بررسي گزارش ارزيابي پرداخته و سپس درچارچوب هدف دانشگاه به گفت وشنود بامسئولان دانشگاهي مي پردازد.

 

مجموعه اي از عوامل موجب شده كه كاربرد ارزيابي درآموزش عالي فرانسه مورد نظر قرارگيرد. ازجمله مي توان به افزايش تعداد دانش آموختگان متوسط و تقاضابراي آموزش عالي درفرانسه پيشرفتهاي سريع تكنولوژي ونيزمتحرك دانشگاهيان درسطح اروپا اشاره كرد(سانيال- بيكاس/ميري- 1374)

 

درساير كشورهاي اروپايي غربي ازجمله سوئد ,دانمارك واسپانيا ونيز اروپاي شرقي ازجمله بلغارستان كوششهائي درارزيابي آموزش عالي بعمل آمده است() هرچند چارچوب كوششهاي برخي برخي از آنها مشابه كشورهايي است كه قبلاً سيستم ارزيابي شان تشريح شد. اما تجربه آنها به گستردگي تجربه هاي كشورهاي ياد شده نبوده است.

 

ازجمله مي توان سيستم ارزيابي آموزش عالي در سوئد رامورد نظر قرار داد. هدف سيستم ارزيابي در آموزش عالي سوئد آن است كه كيفيت آموزش عالي راتصويركند وبا فراهم آوردن باز خورد لازم نظام آموزش عالي رادرپاسخگويي به نيازهاي جامعه انعطاف پذيركند. همچنين توان رقابت پذيري دانشگاههارا افزايش دهد

 

 

روشهاي ارزيابي دانشگاهي دركشورهاي آسيائي:

 

   ازجمله كشورهائي كه درقاره آسيا به ارزيابي نظام آموزش عالي پرداخته اندمي توان از ژاپن,
هنگ هنگ و كره جنوبي ياد كرد.هرمز كشورهاي ديگر مانند,مالزي,چين وفيليپين به ارزيابي آموزش عالي توجه كرده اند. اما كوشش آنها بعنوان قابل ذكرنيست. درژاپن شوراي دانشگاهي ارزيابي به وسيله وزارت آموزش وپرورش تاسيس شدكه داراي هدفهاي زير مي باشد.

-       كمك به دانشگاهها براي رعايت استانداردهاي آموزش عالي

-     استقرار يك سيستم خود- ارزيابي دردانشگاهها

-     انعطاف پذيركردن فرايند تحصيلات تكميلي

-     كاهش زمان توقف دانشجويان دكتري واختياردادن به مراكز تحقيقاتي براي پذيرش دانشجويان تحصيلات تكميلي

-    منظورداشتن آموزش مستمر به عنوان بخش قابل توجهي از فعاليتهاي دانشگاهي و بهادادن به تجربه هاي كسب شده درخارج ازدانشگاه

 

درسالهاي اخير بدليل رقابت هاي بين المللي درامر كيفيت و ضرورت پاسخگوتر شدن آموزش عالي نسبت به نيازهاي جامعه ژاپن, ارزيابي دانشگاهي بيشتر مورد توجه قرارگرفته است. از اين رو تضمين كيفيت درآموزش عالي اين كشورها بكاررفته است.

كره جنوبي به عنوان يك كشور تازه صنعتي شده از آغاز دهه 1990 ميلادي بطور منظم به ارزيابي دانشگاهي پرداخته است.

    براي اين امرشوراي اعتبار بخشي متشكل از26 نفرمركب ازنمايندگان دانشگاهها صنعت و دولت تشكيل شد.

 

   عوامل مورد نظر دراين الگو عبارتست از الف)هدفهاي گروه آموزشي ب) برنامه درسي ج) دانشجويان د)هيات علمي ه) تسهيلات وتجهيزات  و) امورمالي واداري مشخصه اصلي الگوي اعتبار بخشي كره جنوبي اينست كه گروههاي قوي در رشته هاي ياد شده درآموزش عالي كره جنوبي متمايزگرديدند اما گروههاي آموزشي ضعيف برملا نشدند. زيراسعي برآن بوده است تا اين گروهها نيز شناسائي شده و راه  تقويت آنها فراهم شود.

 

   مروري بر استانداردهاي الگوي اعتبار بخشي كره جنوبي نشان مي دهد كه دراين الگو وضعيت دانش آموختگان دوره كارشناسي ونيز دانش آموختگان دوره كارشناسي ارشد موردتوجه قرار گرفته
است
.

بنابراين باتوجه به اين كه الگوي اعتباربخشي دركره جنوبي, علاوه برعوامل درونداد و فرايند, برخي عوامل برونداد را مورد نظرقرارداده است. كيفيت دانشگاهي رابهتر تصويرمي كند.

 

-         روشهاي ارزيابي دانشگاهي درساير كشورها:

 

  ازجمله كشورهاي صنعتي ديگركه  تلاش مستمري دركاربرد ارزيابي درآموزش عالي داشته اند
 مي توان ازاستراليا ياد كرد.اين
كشورفعالانه جهت تضمين كيفيت آموزش عالي تلاش كرده
است

برخي از تجربه هاي استراليا درارزيابي آموزش عالي مشابه تجربه هاي انگلستان است.

    درقاره افريقا مي توان به تجربه هاي كشورهاي نيجريه,كنياوسنگال اشاره كرد. درنيجريه اعتباربخشي درسطح دوره هاي آموزشي درباره 31 دانشگاه انجام شده است. نتايج اعتباربخشي براي 13رشته دانشگاهي بوسيله كميسيون ملي دانشگاهي منتشر مي شود كاربردالگوي اعتباربخشي درنيجريه  شامل خود ارزيابي و ارزيابي بروني است.

 

   دركنياكميسيون آموزش عالي درسال 1985 تاسيس شد تا بركيفيت آموزش عالي نظارت داشته باشد. يكي ازوظايف اين كميسيون بازرسي دانشگاههاي خصوصي بوده است تا رعايت چگونگي ضوابط مورد نظر راارزيابي كند. درسنگال ارزيابي آموزش عالي بيشتر برارزيابي آموخته هاي دانشجويان تاكيد دارد.

 

محمد رضا نيستاني

پيام هاي ديگران ()