الگوهاي ارزيابي در آموزش عالي

 

 الگوهاي ارزيابي در آموزش عالي :<?xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" />

با توجه به نقش ارزيابي كيفيت در افزايش احتمال دستيابي برنامه به اهداف خويش اكثر نظامهاي آموزش عالي جهان با توسل به الگوهاي ارزيابي ، تلاش مستمري را در زمينه تعيين و تضمين كيفيت دربرنامه ها و دوره هاي آموزشي خويش داشته اند . الگوي ارزيابي آموزش عالي بيشمارند كه از آن ميان مي توان به الگوهاي ذيل اشاره كرد :

1-  الگوي ارزيابي تحقق يافتن هدفها

2-  الگوي شبه آزمايش

3-  الگوي سيب

4-  الگوي استيك

5-  الگوي پاسخگويانه

6-   الگوي ارزيابي اختلاف 

7-  الگوي ارزيابي  اجراي عمل

8-  الگوي ارزيابي كاراگاهانه

9-  الگوي ارزيابي هدف - آزاد

10- الگوي ارزيابي به مثابه روشنگري

11- الگوي ارزيابي مبتني بر خبرگي

12- الگوي ارزيابي بر مدافعه

13- الگوي ارزيابي مشاركتي

14- الگوي ارزيابي اعتبار بخشي

 

1 ) مدل ارزشيابي هدف مدار ( تايلر )

                   مدل ارزشيابي هدف مدار كه با نام رالف دبليرتايلر ملازمت و شايد و شايد قديمي ترين مدل ارزشيابي موجود باشد . ارزشيابي در اين مدل با مقايسه «‌ نتايج مورد انتظار و نتايج واقعي » انجام مي گيرد . در واقع در اين روش كوشش ميشود تا نشان داده شود مقاصد تا چه اندازه تحقق يافته اند . نتايج بدست آمده از ارزشيابي مبتني بر هدف را مي توان براي اصلاح و تجديد نظر در مقاصد يا هدفهاي فعاليت آموزشي ، يا روش و تدابيري كه براي سنجش تحقق مقاصد يا هدفها بكار رفته اند مورد استفاده قرار داد . در اينجا بطور مختصر در الگوي مبتني بر هدف را توضيح مي دهيم :

الف ) الگوي ارزيابي تايلر :

يكي از مهمترين الگوها كه از زمان پيدايش تا كنون تاثير عظيمي بر نظريه پردازان ارزشيابي داشته و در راستاي ديگر و مبتني بر هدف مي باشد الگوي تايلر است كه تاريخ آن به سال 1930 بر مي گردد .

    تايلر براي انجام فرايند ارزيابي هشت مرحله عرضه كرده است . اين مراحل عبارتنداز :

1-  تهيه مقاصد يا هدفهاي برنامه ( هدفهاي كلي - هدفهاي ويژه ) . 

2-  طبقه بندي هدفهاي برنامه .

3-   بيان هدفها بصورت رفتاري .

4-   تدوين موقعيتهايي كه بتوان دستيابي به هدفهارا نشان داد .

5-   بيان هدفهاي برنامه به پرسنل ذيربط .

6-   تدوين تكنيكها و روشهاي مناسب اندازه گيري .

7-   جمع آوري داده هاي مربوط به عملكرد .

8-      مقايسه داده ها با هدفهاي رفتاري ( پوريان ) .

 ب ) الگوي ارزيابي اختلاف با نا همخواني :

ملكم پرووس الگوي ارزيابي اختلاف يا ناهمخواني را پيشنهاد كرده و ارزيابي را هنر توصيف اختلاف بين انتظارات از يك برنامه و عملكرد برنامه مي داند . اصول مسلم و اساسي اين مدل را استانداردها ، عملكرد و اختلاف تشكيل مي دهد .

    بر اساس اين مدل در اجراي يك برنامه مي توان اختلافهارا در پنج جنبه مورد مطالعه قرار داد . اين اختلافها عبارتند از :

الف ) طرح برنامه

ب ) استقرار برنامه

پ ) فراگرد اجراي برنامه

ت ) عملكرد برنامه

ث ) هزينه برنامه

    بر اساس اين الگوي ارزيابي به وسيله يك گروه ارزياب ، كه بايد در مورد معيارهاي مورد انتظار يا گروه مجري برنامه به توافق برسند انجام مي پذيرد ( بولا / بازرگان 1362 - 25 ) يكي ديگر از الگوهايي كه در اين دسته جاي مي گيرد الگوي ارزشيابي « U.C.L.A» است .

    اين الگو از جهت يو سي ال اي شهرت يافت كه در دانشگاه كاليفرنيا واقع در لس آنجلس پديد آمده است ، نام ديگر اين الگو سي اس اي است كه حروف اول « مركز مطالعه ارزشيابي » است . الكين (1969) هم مدير مركز مطالعه ارزشيابي يو سي ال اي و هم واضع اين الگو بوده است . اين الگو از پنج نوع ارزيابي زير تشكيل يافته است : ( بازرگان . 1375 - 25 ) .

1-  سنجش نظام

2-  طراحي نظام

3-  اجراي برنامه

4-  بهبود برنامه

5-  تصديق برنامه

2) الگوي ارزشيابي برخاسته از رويكرد مبتني بر مديريت :

                آندسته از الگوهاي ارزشيابي كه از رويكرد مبتني بر مديريت برخاسته اند به قصد كمك به مديران و تصميم گيرندگان به وجود آمده اند . پديد آورندگان اين الگو هاي ارزشيابي به يك رويكرد سيستمي يا نظامدار تآكيد دارند كه در آن درباره درونداد ها ، فرايند ها و برونداد ها تصميم گيري مي شود . مخاطب الگوهاي ارزشيابي آموزشي حاصل از رويكرد مديريت همواره تصميم گيرندگان  آموزش و پرورش هستند و جهت فعاليت ارزشيابي را خواسته هاي تصميم گيرندگان ، نيازهاي اطلاعاتي و مداركهاي اثر بخشي تعيين مي كنند ( ورتن و سندرز ، 1987) يكي از الگوهايي كه در اين دسته جاي مي گيرد الگوي سيپ است كه در مورد آن بحث خواهيم كرد . ( وريان )

3 ) مدل آزمايشي اجتماعي :

    اين مدل در پي گروههاي  اجتماعي موجود است . در اين مدل جامعه بصورت يك آزمايشگاه در مي آيد . در مدل آزمايشي كلاسيك ، ارزشياب با استفاده از اين مدل دو گروه مورد آزمون و گروهي كه آزموني بر روي آن انجام نمي گيرد .

4 ) مدل سيپ و شبكه ايپول ( EIPOL )

    مدل سيپ اغلب با نام دانيل ال . استانيل بيم ملازمت دارد . اين الگو يكي از با معنا ترين الگوها در ارتباط با مفاهيمي كه ريشه در هدف ها ، آزمونها و طرحهاي تجربي دارد مطرح مي شود . و لذا در بسياري از مراكز آموزشي به عنوان عملي ترين و معروفترين الگوي ارزشيابي بكار گرفته شده است . (پوريان ) .

    الگوي سيپ بر اين باور شكل گرفته است كه مهمترين هدف ارزشيابي بهبود و اصلاح دوره است نه اثبات برنامه .برطبق مدل سيپ  هدف  ارزشيابي تنها بدست آوردن اطلاعات مفيدبراي تصميم گيرندگان است .

اين مدل با استفاده از استعاره سيستمها و چهار پارامتر ( زمينه ، درونداد ، فرايند ، محصول ) به چهار نوع ارزشيابي اشاره دارد تا ا

/ 2 نظر / 129 بازدید
محمد حسن محقق معين

سلام و خسته نباشيد.دست شما درد نكند اي ميل شمارا جواب دادم. در شمع منتظرتان هستم. به شما باز هم سر مي زنم. مطلب كوتاهي در باره ارزشيابي نوشته ام؛ الان اولين بلاگ شبكه معين علمي است اگر راهنمايي كني ممنون خواهم شد. تحت عنوان: اثبات يا بهبود هر دو يا يكي كداميك اگر سر زدي نبود از طريق موتور جستجوي شمع مي تواني بيابي.موفق وشاد باشي.

رامین

ممنون از مطالب خوب و مفیدتون ، فقط ایکاش منابع رو هم مینوشتین